Polityka innowacyjna
| Dokumenty strategiczne w EU |
7. Program Ramowy UE zakłada dofinansowanie prac rozwojowych oraz badań naukowych w latach 2007-2013. Celem programu jest wzmocnienie bazy naukowej i technologicznej przemysłu europejskiego oraz stworzenie nowych etatów na uczelniach i w instytucjach zajmujących się badaniami naukowymi, co ma skutkować wzrostem konkurencyjności gospodarki UE na arenie międzynarodowej.
European Consensus on Development Nadrzędnym celem dokumentu jest likwidacja ubóstwa w kontekście zrównoważonego rozwoju. Cel ten dzieli się na następujące działania: likwidacja skrajnego ubóstwa i głodu; osiągnięcie powszechnej edukacji podstawowej; promowanie równości płci i awansu społecznego kobiet, zmniejszenie wskaźnika umieralności dzieci, poprawa służby zdrowia, walki z HIV/AIDS, malarią i innymi chorobami, a także zapewnienie równowagi ekologicznej.
i2010 EUROPA Strategia nazwana „i2010 – Europejskie społeczeństwo informacyjne do 2010 r.”, która miała za zadanie stworzenia społeczeństwa informacyjnego, uwzględniając trzy priorytety wzrostu: 1. ukończenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej 2. wzmocnienie innowacji i inwestycji w badaniach ICT, które ma na celu wspieranie wzrostu 3. i tworzenie nowych i lepszych miejsc pracy4. stworzenie zintegrowanego europejskiego społeczeństwa informacyjnego, które przyczyni się do wzrostu i powstawania nowych miejsc pracy w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, stawiając na pierwszym miejscu lepszy poziom usług publicznych i jakość życia.
Program Ramowy na rzecz Konkurencyjności i Innowacji CIP 2007-2013 to kolejny duży program europejski zawierający działania wspierające innowacyjność (łącznie z eko-innowacjami), dostęp do finansowania oraz poprawiające jakość usług okołobiznesowych w regionach. Program ma zapewnić spójność wszystkich podejmowanych przez Unię Europejską działań w odniesieniu do przedsiębiorczości, sektora MŚP, konkurencyjności przemysłu, innowacyjności, rozwoju i zastosowania ICT, a także rozwoju i promowania efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii (inteligentna energia). Realizacja przedsięwzięcia ma przyczynić się do rozwoju europejskiej gospodarki opartej na wiedzy, a także podnieść jej konkurencyjność. Program jest jednym z instrumentów służących realizacji strategii lizbońskiej, która kładzie nacisk na wdrażanie innowacji z obszaru ICT. W ramach inicjatywy, w latach 2007-2013 zostanie rozdysponowanych ponad 3,6 mld euro.Z tego budżetu finansowane będą projekty z trzech programów szczegółowych:
Europa 2020 (EU 2020 Strategy) Europa 2020 to program rozwoju gospodarczego państw członkowskich UE na okres od 2010 do 2020 r., który jest kontynuacją strategii lizbońskiej z 2000 r. Priorytety wzrostu obejmują: rozwój inteligentny, oparty na wiedzy i innowacji; rozwój zrównoważony, oparty na zwiększeniu konkurencyjności gospodarki i jej przyjazności dla środowiska; rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu, czyli wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną. Plan ten kładzie nacisk na dokończenie procesu tworzenia jednolitego rynku wewnętrznego, podniesienia innowacyjności oraz poprawy niskiej efektywności funkcjonowania europejskiego rynku pracy. Zwraca również uwagę na konieczność inwestowania w edukację. Wśród celów na 2020 rok znalazły się:
Dla zrealizowania postawionych celów Komisja Europejska zaproponowała uruchomienie kilku inicjatyw przewodnich, wśród których znalazła się m.in. „Unia innowacji”. Zakłada ona wspieranie dialogu, współpracy i transferu technologii pomiędzy środowiskiem naukowym a biznesowym, tak aby konstruowane wynalazki mogły stawać się jednocześnie produktami. Jednym z priorytetów KE jest ustanowienie patentu wspólnotowego, który pozwoliłby przedsiębiorstwom zaoszczędzić każdego roku nawet do 289 mln euro. Inną inicjatywą przewodnią proponowaną przez Brukselę jest „Europejska Agenda Cyfrowa”, która zakłada, że najpóźniej do 2013 r. wszyscy mieszkańcy Europy powinni mieć dostęp do szybkiego łącza internetowego. Ponadto wśród priorytetów nowej strategii znajduje się działanie „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” zakładające budowę gospodarki niskoemisyjnej i efektywnie korzystającej z zasobów. Ograniczenie zużycia energii i emisji zanieczyszczeń pozwoliłoby do 2020 r. obniżyć wartość importu ropy naftowej i gazu nawet o 60 mld euro.
Unia innowacji „Unia innowacji” jest jednym z siedmiu projektów przewodnich ogłoszonych w ramach strategii „Europa 2020”. Jego celem jest poprawa warunków i dostępu do finansowania badań naukowych i innowacji oraz dopilnowanie, aby innowacyjne pomysły zamieniały się w produkty i usługi, które napędzą wzrost gospodarczy i stworzą nowe miejsca pracy. Działania wskazane w komunikacie Komisji Europejskiej mają przyczynić się do stymulacji sektora prywatnego, a także pomóc w usunięciu przeszkód, utrudniających realizację oraz wprowadzenie na rynek innowacyjnych pomysłów. „Unia innowacji” ponawia niektóre cele Strategii Lizbońskiej, przede wszystkim zwiększenie nakładów na badania i rozwój do 3% unijnego PKB. Nowe inwestycje mają przyczynić się do utworzenia 3,7 mln nowych miejsc pracy do 2025 r. Najważniejszym elementem inicjatywy jest tworzenie tzw. partnerstw innowacyjnych między sektorem publicznym a prywatnym. Dzięki temu innowacje będą mogły szybciej znaleźć się na rynku; pomoże to również zwiększyć nakłady na badania i rozwój, a także zapewni lepszą koordynację inwestycji. Pierwsze partnerstwo będzie dotyczyło tworzenia nowych produktów i usług, które umożliwią osobom w zaawansowanym wieku żyć zdrowo i aktywnie. Obszary priorytetowe, w których Komisja zamierza zachęcać do współpracy publiczno-prywatnej, obejmują zmiany klimatu, efektywność energetyczną, zdrowe życie, inteligentne miasta i mobilność, racjonalne zużycie wody, surowce oraz rolnictwo zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Agenda Cyfrowa Europejska Agenda Cyfrowa jest jednym z projektów przewodnich strategii Europa 2020. Dokument określa rolę technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w realizacji zamierzeń obecnej strategii. Agenda ma przyczynić się do wzrostu innowacyjności, wzrostu gospodarczego oraz poprawy codziennego życia obywateli i przedsiębiorstw w państwach członkowskich Unii Europejskiej. W oparciu o konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz wnioski zawarte w deklaracji z Granady oraz w rezolucji Parlamentu Europejskiego, Komisja Europejska zidentyfikowała siedem najważniejszych przeszkód, które uniemożliwiają pełne wykorzystanie technologii ICT:
Polityka innowacyjna UE w latach 2004-2009 Niniejszy dokument prezentuje postępy, jakie w zakresie innowacji poczyniły państwa członkowskie UE w latach 2005-2009. Raport podsumowuje działania, jakie poczyniono w celu zrealizowania celów postawionych w dwóch komunikatach: „Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia: wspólna koncepcja” oraz „Wykorzystanie wiedzy w praktyce: szeroko zakrojona strategia innowacyjna dla UE". W państwach członkowskich UE dało się zauważyć w ostatnich latach wzrost innowacyjności, jednak utrzymanie tego trendu może okazać się trudne ze względu na kryzys gospodarczy. Obawy te potwierdza przeprowadzona w 2009 r. ankieta Innobarometr, która wyraźnie wskazuje, że w związku z recesją firmy w państwach rozwijających się ograniczają wydatki na innowacyjność w większym stopniu niż przedsiębiorstwa ulokowane w państwach będącymi europejskimi liderami innowacji. Ponadto aż 28 proc. z ponad 5 tys. firm, które wzięły udział w ostatniej ankiecie Innobarometr przyznało, że będzie zmuszona ograniczyć nakłady na innowacje. Jak wynika z raportu, UE pod względem innowacyjności wciąż przegrywa z USA czy Japonią.
Wkład polityki regionalnej w rozwój Europy do 2020 (Regional Policy contributing to smart growth in Europe 2020) Dokumentopisuje rolę polityki regionalnej we wdrażaniu strategii Europa 2020, a w szczególności w realizacji jednego z projektów przewodnich pt. „Unia innowacji”. Jak podkreśliła Rada Europejska, polityka regionalna może uwolnić potencjał wzrostu UE poprzez promocję innowacji we wszystkich regionach, zapewniając przy tym komplementarność pomiędzy unijnym, krajowym i regionalnym wsparciem dla innowacji, badań i rozwoju, przedsiębiorczości oraz technologii ICT. Niniejszy dokument wzywa twórców polityki w państwach członkowskich na wszystkich szczeblach do podjęcia niezwłocznych działań w celu zainwestowania większej części zasobów wciąż dostępnych w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) w bieżącym okresie finansowania na stymulowanie inteligentnego rozwoju. Pierwsza część niniejszego dokumentu przedstawia sytuację w regionach w odniesieniu do badań i rozwoju oraz innowacji, a także wspomina, jakie środki zaplanowały zainwestować w tych obszarach poszczególne regiony. Kolejny fragment ekspertyzy opisuje główne elementy działań na rzecz wspierania badań i rozwoju oraz innowacji w ramach polityki regionalnej UE. Na końcu dokumentu przedstawiono konkretne pomysły na realizację takich wysiłków. Według twórców raportu, władze krajowe i samorządowe powinny odpowiednio rozwijać strategie „inteligentnej specjalizacji”, a więc wspierać budowę i rozwój:
Ponadto dokument odsyła do Agendy Cyfrowej, a także wyszczególnia rolę zamówień publicznych jako elementu napędzającego innowacje.
5. Sprawozdanie dotyczące spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Tym dokumentem Komisja Europejska otwiera konsultacje społeczne na temat przyszłości polityki spójności. Konsultacje toczyć się będą wokół pytań odnoszących się do głównych elementów reformy. Rozdział pierwszy ekspertyzy zawiera informacje na temat sytuacji społeczno-gospodarczej państw członkowskich Unii Europejskiej, a także określa priorytety, których realizacja pomoże w podniesieniu jakości życia obywateli Wspólnoty oraz ułatwi wypełnienie celów stawianych w strategii Europa 2020. Ważna część dokumentu została poświęcona innowacjom, które – zdaniem Komisji Europejskiej – powinny być motorem napędowym unijnej gospodarki. W kolejnych częściach raportu zostały omówione różne sposoby poprawienia skuteczności i oddziaływania polityki spójności. Osobne rozdziały poświęcono na analizę narodowych oraz unijnych strategii spójności. Eksperci odpowiedzialni za stworzenie dokumentu poświęcili wiele miejsca zagadnieniom rozwoju technologii, badań naukowych, budowie społeczeństwa informacyjnego oraz rozwojowi mediów. W ostatniej części ekspertyzy, opisującej wpływ polityki spójności na gospodarkę państw członkowskich, skupiono się m.in. na potrzebie wspierania innowacyjności przedsiębiorstw oraz organizowania klastrów. fot. Gastonmag |
7. Program Ramowy Unii Europejskiej 2007-2013 (FP7):